साहित्य

नेपाल सरकारका अर्थ मन्त्री जनार्दन शर्मालो आर्थिक वर्ष २०७९÷८० का लागि १७ खर्ब ९३ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँको बजेट सार्वजनिक गर्नु भएको छ । अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आइतबार संसदमा उक्त आकारको बजेट सार्वजनिक गर्नु भएको हो । budget fullआगामी आर्थिक वर्षका लागि सार्वजनिक भएको बजेटमा चालु खर्च ७ खर्ब ५३ अर्ब ४० करोड, पुँजीगत खर्च ३ खर्ब ८० अर्ब ३८ करोड वित्तीय व्यवस्थातर्फ २ खर्ब ३० अर्ब विनियोजन भएको छ ।बिनीयोजित बजेटमा सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका स्थानीय तहहरु बाह्रबिसे नगरपालिकालाइ३७ करोड ७२ लाख चौतारासागढी नगरपालिकालाइ ६५ करोड ६८ लाख मेलम्ची नगरपालिकालाइ ६२ करोड ५ लाख भोटेकोशी गाउँपालिकालाइ २६ करोड ८ लाख त्रिपुरासुन्दरी गाँउपालिकालाइ२७ करोड २४ लाख लिसंखुपाखर गाउपालिकालाइ ३० करोड ८३ लाखसुनकोशी गाउँपालिकालाइ ३६ करोड ३१ लाख बलेफी गाउपालिकालाइ ३३ करोड ९५ लाखजुगल गाउपालिकालाइ ३३ करोड ८२ लाख ईन्द्रावती ...

घनश्याम नेपाल यो रंगमंच धमिलो छ कि नाग बेली आऊँछ छेउ नजिकै किन काग घेरि । रूंदै कराउँछ म हेर्छु कठै ! भनेर के सक्छु खान दिनलाइ खुशी बनेर । सुख्खा म देख्छु उसको मुख बाइ रैछ दाना म देख्दिन कतै रनभूल भै छ । आकासमा नयन पारि फिजाँइ पंख उड्दै छु भन्छ अहिलै धुन फुक्छ शंख । जोडी छुटेछ बिचरा न त बाल बच्चा उस्कै छ यौवन बिछिप्त म देख्छु कच्चा । हावा बहन्छ उडि जान्छ उतै रमाइ फेरो न मार्छ लयमा खुश भै घमाइ ।...

विमला तुम्खेवा यो सहरको जुनसुकै गल्ली, चोक चौरास्ता र होटलहरुमा भेट्न सक्नेछौ मलाई म यौनकर्मी आइमाई मरेको आमाको दूध चुसिरहेका कलिला बच्चाहरु बमले ध्वस्त बनाएको सहरको सुनसान बाटोमा नानीहरुको लास बोकेर पागलझैं बेहोसीमा दोडिरहेका बाउहरु तिम्रो डरको पराकाष्ठा हो । म शरीर बेचेर भए पनि इमानको भात खान्छु इमानको कपडा लगाउँछु इमानको जिन्दगी बाँच्छु र, दिल खोलेर हाँस्न सक्छु तिमीहरु बम बेचेर मान्छेको मासु खान्छौ मानव अधिकारको खोल ओढेर खुनको खेल खेल्छौ निमुखाहरुको आँसुको मदिरा पिउँछौ फरक यही छ हामीबीचमा । यो ओठलाई जतिपटक नेता, ठेकेदार, सन्यासी र समाजसेवीहरुले चुमेर गए त्यतिपटक घृणा गरें मैले तिमीहरुलाई म, तिमीहरु जस्तो निर्लज्ज छैन तिमीहरु जस्तो बेइमान पनि छैन आफ्नै शरीर बेचेर भए पनि इमानको भात खान्छु र, एकबारको जीवन मुस्कुराएर बाँच्छु मलाई लाग्छ मुस्कुराएर बाँच्न...

पूर्णप्रसाद श्रेष्ठ ‘साहस’ जनावरलाई तर्साउँन, वालीनाली जोगाउँन, खेतका गरा र वारीका सुर्काहरुमा किसानहरुले बुँख्याचा उभ्याए झैं, यहाँपनि देखें एकहुल बुँख्याचाहरु ! बोल्दैन बुँख्याचा, तर ब्याख्या गर्छ ! जाडो हुँदैन यसलाई, तर कपडा लगाउँछ । चल्दैन बुँख्याचा, तर चलायामान छ यो ! गधाहरु त डराउँदा हुन् तर बाघ र सिंहहरु सुंघ्ने क्षमता भएकाहरु, कोहि डराउँदैनन् बुँख्याचासँग ! काग गिद्ध र चीलहरुले बुँख्याचा माथि बिष्ट्याएको देखेको छु । हो, हामीले घरालो ठानेकाहरु देशको गोठालो मानेकाहरु सबैजना बुँख्याचा हुन् । सोझा किसान हामी, हाम्रा जमीनमा उभ्याइएका, बुँख्याचा भनी ठड्याइएका, सबैका एकैमतले हाम्रा जमीन बेचिसके ! आफ्नो काम फत्ते गरेपछि, हाम्रै खेतवारी परायको बनाउँदै निस्कँदै छन् एकहुल बुँख्याचाहरु !...

घनश्याम नेपाल मेरी आमा कहाँ भेट्छु संम्झनाले सताउँछ एक्लै बस्छु रुदै रुंदै मेरो मन छटाउँछ । आमा भन्दा ठुलो अर्को कोहि हुन्न रहेछ हो रेखा छाम्छु निधारैको भाग्यले नै ठगेछ हो । कहुँ भन्छु कथा बेथा सक्दिन म कसै गरि बेदनाको ठुलो भारी बोकि हिड्छु यसै गरी । टुक्रा भई मुटु फुट्छ छाती मेरो चिरा चिरा संधै रुन्छु हरेराम भाब छैन सुराबुरा । टुहुरा भै असाएको जिवन यो बिताइछु घुमौँ भने मियो छैन आँशु काढि कटाइछु । गर्छु श्राद्ध तिथी संम्झी आँसु बग्छ ढिका ढिका के अर्पण गरौ मैले देख्छु आफैँ फिका फिका । चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिका वडा नं. ४ , ढुँगेकुवा...

बालसाहित्य क्षेत्रमा कलम चलाउदैं आउनुभएका सर्जक जितेन्द्र रसिकको नयाँ कृति ‘हनुमानको करामत’ बजारमा आएको छ । बालचित्र कथा कृति इर्टनल प्रकाशन प्रालिले बजारमा ल्याएको हो । उक्त चित्रकथामा बालमनोविज्ञानमा आधारीत रहेर राम र हनुमानको रोचक कथानक उठान गरिएको छ । चित्रकथामा बालबालिकाले सजिल बुझिने गरि सरल भाषा र चित्रकोे प्रयोग गरिएको छ । ऐतिहासिक विषयलाई जति पढ्यो त्यति नै पढुँ पढुँ लाग्ने गरि कथा प्रस्तुत गरिएको छ । कथामा अयोध्याका राजा राम उपत्यका चहार्ने क्रममा समस्यामा पर्दा आफ्ना परमभक्त हनुमानले देखाएको करामतको पर्दाफास गरिएको छ । राम र हनुमानको उपत्यका यात्राका विषयलाई मिथकमा आधारित भएर कथालाई रोचक तरिकाले प्रस्तुत गरिएको छ । कथा कृति पढेपछि बालबालिकाले भरपुर मनोरञ्जनका साथै राम र हनुमानका ऐतिहासिक विषयबारे पनि जानकारी लिन सकिने कथाकार रसिकको भनाई छ । कथामा राम र हनुमान भ्रमणका क्रममा भ...

सुष्मा तिमल्सिना प्रिया, मैले तिमीलाई चौतारीमा कुरिरहँदा पर क्षितिजमा पृथ्वीले घामलाई कोखिलामा च्याप्दै थिइन् पृथ्वी सँग मिलनको खुशीमा हो वा के हो घाम लाजले रातिएका थिए। मेरै माथि आमा लाई बोलाउँदै पीपलका हाँगामा चिर्बिराइरहेका बचेराले पर आकाशमा चुच्चोमा चारा बोकेर फर्किँदै गरेकी चरी आमा देखेर आनन्दातिरेकमा गीत गाए झैं सुनिन्थ्यो। तिम्रो प्रतिक्षामा एकतमास भएको मनमा चलिरहेको बतासको सुमधुर ध्वनिले सङ्गीत भरिरहेको थियो मन उद्वेलित थियो सुकेका पातमा हिँड्दा आउने चरप् चरप् श्रुतिमधुर ध्वनि मेरा कर्णकुहरमा पर्नु सँगै मलाई तिमी आउँदै गरेको अनुमान भएको थियो । परै बाट मेरा नजरले तिमीलाई भेट्टाएपछि र, तिम्रा नजरले मलाई हाम्रा आँखा चार बाट दुई भएका थिए। तिमी मेरा नजीक आउनु सँगै मेरा पाइला पनि तिमी तिर अनायास कुदेका थिए। तिम्रा हात माथी मेरा हात परेपछि हा...

संजिता धमला कति सुन्दर बगर ! बालुवाको ओछ्यानमाथि ढुङ्गै ढुङ्गा सुतेको देख्छु यताबाट हावा उड्छ उताबाट हुरी कुद्छ चापमा परेको बालुवा बतासमा सवार हुँदै अर्को ठाउँमा थुम्को बन्छ । अनि कोही–कोही बगर भो जिन्दगी भन्दै उदास मनको बिरक्ती बालुवा उडाएर नदी बालुवाको सम्बन्ध बिर्सिन्छन् कति सुन्दर बगर ! कलकल जलको साथमा बैँस धुँदै सृष्टिको उद्गमदेखि गन्तव्यको हरेक मोडमा पानीलाई छेकाछेकी उर्लँदो जवानी मैथुन गर्दै बगेर सुतेको छ । विचरा ढुङ्गाहरू हृदयविहीन बनेर बालुवामाथि रित्तै सुतेको देख्छु अनि भन्न मन लाग्छ धत् ! हरिलट्ठक कसैलाई कोरा ठानेर किन जिस्काउँछस् कत्रो छ महानता बगरको अनि मोहनी जिन्दगीको नगिज्या बालुवालाई पानीसँगै जिन्दगानी मोहनीमा तरङ्गित छ ।  ...

साहित्यप्रेमी ( निर्मला पुरी) वर्षौं वर्षको पर्खाई पछि भेट भएका प्रेमीहरु झैँ मनको आवेगमा चिसो बतासले यो साँझलाई अँगाले झै नयनहरुले हेर्दै एकअर्कालाई खुशीका आँसुहरु सँगाले झैँ हिमालको प्रेमिल काखमा निदाएको छ फेवाताल ! संगीतको सुरमा कता कता हराए झैँ आत्मैदेखि कसैलाई मन पराए झैँ एकोहोरो हेरिरछ त्यो किनारालाई, इन्द्रेणीको घुम्टो ओडेर हरसाँझ प्रेमिल यो रातमा मन्द मन्द बतासमा हिमालको अँगालोमा निदाएको छ फेवाताल !! (उदयपुर)...

घनश्याम नेपाल बाबा म संम्झि तिथि श्राद्ध छु गर्न खूशी बैकुण्ड बास रहि देह हवोस मुर्ति । त्रायोदशी तिथि र कृष्ण परेछ पक्ष मेरा यि पितृहरुको सव होस मोक्ष । छोरो भएर सब कर्म छ गर्नु मैले मेरै छ भाइ संगंमा भई भक्ति ऐले । पानी समाइ भिमसेन छ पाति दिन्छृ पारी छ जात फुलको अनि पिण्ड दिन्छु । चोखो गरेर भइ तित्य छ कर्म गर्नु बोकेर भारि ऋणको अति नै छ तिर्नु । सन्तान एक हुन छाेिर नदेख्नु टाढा उद्धारका पथ दुबै सुनका ति कांटा भक्त्तालु भै सब छ कर्म गरोस जस्ले त्यै हुन्छ उच्च स्तरको गुण कर्म छोए ।    ...