साहित्य

अशोक "एपी दर्पण" उहिले हजुरबाहरु मुग्लान पस्थे रोजगारीका निमित्त भारत जान्थे अलि पछि हजुरबाका छोराहरु बा हरु खाडी तिर जान थाले बा हरु खाडी मै छन् अहिले छोराछोरीहरु युरोप अमेरिका अस्ट्रेलिया जाँदैछ्न् उहिले हजुरबाहरु गएका थिए अलिपछि बा हरु गए अहिले छोराछोरी जाँदैछन् जाने गन्तव्य फरक भएको छ जाने बाटो अलि फरक छ देश त हजुरबाले पनि छाडेका थिए बा ले पनि छाडेका थिए अहिले छोराछोरीले छाड्दैछन् । हजुरबा हरु सन्तान भेट्न कोसेली बोकेर घरमा आउँथे अहिले छोराछोरीहरु उतै रमाउँछ्न आफ्ना बा आमालाई भेट्न घुम्न उतै बोलाउँछ्न । हजुरबाहरुको पालामा हुलाकीले खामबन्दी पत्र ल्याउँथे बाहरुको पालामा शहर बजारमा टेलीफोन आयो अहिले छोराछोरीको पालामा सबैका हातहातमा मोबाइल छ । हजुरबा ले एक महिना अघि मलाई सन्चै छ भनेर लेखेको चिठी पढ्दा सबै खुशी हुन्थे बा ले महिना दिनमा पल्लो गाउँको स...

काठमाडौँ, १० साउन (रासस); विश्व समुदाय प्रविधिमैत्री मात्रै छैन, प्रविधि नियन्त्रित पनि बन्दै गएको छ । यस्तो अवस्थामा साइबर सुरक्षाको महत्व झनै बढेर गएको छ । साइबर सुरक्षा यति पेचिलो विषय बन्दैछ कि आगामी दिनमा भौतिक आक्रमणका घटनाभन्दा बढी साइबर अपराधका घटना बढी हुनेछ । अबको दुनियाँमा आमनागरिक, प्रशासनिक संरचना र राजनीतिक नेतृत्वलाई डिजिटल साक्षर नबनाई सूचना प्रविधिको विकास र विस्तार हुनै सक्दैन । डिजिटल साक्षरताको क्षेत्र आफैँमा व्यापक छ । युरोपेली सङ्घले कुनै पनि व्यक्ति डिजिटल साक्षर हुन उसमा २१ वटा फरक फरक क्षमता हुनु पर्छ भनेको छ । यस्ता २१ वटा क्षमतालाई ५ वटा समूहमा छुट्टयाइएको छ । यीमध्येको एउटा समूह हो, डिजिटल सुरक्षा । डिजिटल सुरक्षालाई साइबर सुरक्षा भनेर पनि बुझिन्छ । इन्टरनेट वा डिजिटल प्रविधिको प्रयोगमा धेरै सुरक्षा चुनौती छन् । राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक संरचनाका सबै तहमा साइबर...

  चौतारा । २९, असार सिन्धुपाल्चोकको चौतारामा हरेक शुक्रबार सञ्चालन हुँदै आएको शब्द सारथिको सुन्ने सुनाउने शृङ्खलामा यसपटक आदिकवि भानुभक्त आचार्यलाई सम्झना गरिएको छ । नियमित साहित्य सिर्जना सुन्ने सुनाउने साप्ताहिक शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको शब्द सारथिले आचार्यको २१०औँ जन्मजयन्ती अवसरमा ‘१ सय ४७औं भानु विशेष शृङ्खला’ सञ्चालन गरेको हो । चौताराको शहीदचोक स्थित कञ्चन स्मृतिग्राम पुस्तकालय सञ्चालन गरिएको शृङ्खलामा स्रष्टाहरुले आदिकवि भानुभक्तलाई समर्पित गर्दै कविता वाचन गरेका थिए । ‘नेपाली जातीय एकता, राष्ट्रिय पहिचान र नेपाली सांस्कृतिक चेतना जगाउन र राष्ट्रिय संस्कृतिलाई बलियो बनाउनमा भानुभक्तको ऐतिहासिक योगदान छ’, शृङ्खला सञ्चालनको सुभारम्भ गर्दै शब्द सारथिका सचिव सुन्दर शिरीषले भने– ‘भानुभक्त ऐतिहासिक व्यक्ति भएकाले सम्पूर्ण नेपालीले उनको सम्मान गर्नुपर्ने र उनका विचारका बारेमा उ...

चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिका–६ जलविरेमा अवस्थित जलविरे लामो झरनामा पछिल्लो समय पर्यटकीय गतिविधि बढ्दै गएको छ । यहाँ आन्तरिक पर्यटकको चहलपहल ह्वात्तै बढेको छ । मुख्यतया गर्मी याममा झरनामा आउने पर्यटकको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ । जलविरे झरना पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष देवकुमार गुरुङले गर्मी सुरु भएसँगै दैनिक झरनामा आउने पर्यटकको सङ्ख्या बढ्दै गएको बताउनुभयो । “दैनिक दुई सयको हाराहारीमा पयर्टक यहाँ आउने गरेका छन्”, उहाँले भन्नुभयो । शनिबार र सार्वजनिक बिदाका दिन भने यहाँ अत्यधिक घुइँचो लाग्छ । नयाँ वर्षको पहिलो दिन एक हजार एक सय ५० जनाले टिकट काटेको तथ्याङ्क छ । कोरोना महामारीपछि यहाँ पर्यटक आउने क्रम बढेको हो । झरना रहेको वडा नं ६ का बासिन्दालाई भने निःशुल्क प्रवेशको व्यवस्था गरिएको छ । “यहाँ झरना अवलोकनका लागि बाह्रैमास पर्यटक आउने गरेका छन्”, अध्यक्ष गुरुङ बताउनुहुन्छ । पर्यटक लोभ्याउनका...

धादिङ जिल्लाका ज्यो.पं. तोयनाथ अर्यालको ९० औँ जन्मदिवसको उपलक्ष्यमा वहाँद्वारा लिखित आत्मवृत्तान्त “जिन्दगीका पानाहरू“को लोकार्पण गरिएको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, काठमाडौँमा प्रतिष्ठानका कुलपति श्री भूपाल राईले एक समारोहका बिच “जिन्दगीका पानाहरू“को लोकार्पण गर्नु भएको हो । उक्त समारोहमा प्राज्ञ सदस्य एवम् युवा आख्यानकार अमर न्यौपाने, प्रा. डा. रामचन्द्र लम्साल, “नेपाली भाषा बचाऔँ अभियान“ का अभियन्ता डा. बलदेव शर्मा अधिकारी, लोकप्रिय सञ्चारकर्मी एवम् कवि डा. नवराज लम्साल र पूर्व प्रशासक राममणि दुवाडी .सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघका निबर्तामन अध्यक्ष सुवास खतिवडा विशेष अतिथिका रूपमा रहनु भएको थियो । “जिन्दगीका पानाहरू“को लोकार्पण बिमोचन गर्दै प्रमुख अतिथी राइले ज्योतीष क्षेत्रमा तोयनाथ नेपालको मात्र नभइ बिश्वमा नै प्रख्यात ब्यक्ती भएको एक सामाजीक तथा धार्मीक अभियान्ता समेत रहेको बताउँनु ...

देवराज सुवेदी  मेलम्ची नगरपालिकाले मेलम्ची–९ गुफाडाँडामा आफ्नो कार्यपालिका बैठक तथा विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठक सम्पन्न गरेको छ । नगरपालिकाले आज जलवायु सम्मेलन पार्क, गुफाडाँडामा बैठक गरेको हो ।उक्त स्थानमा २०७५ सालमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको उपस्थितिमा जिल्ला समन्वय समितिले प्रथम जलवायु सम्मेलन गरेको थियो । त्यसपछि प्रत्येक वर्ष जनवरी १ तारिखमा जलवायु दिवस मनाइँदै आएको छ । गत वर्ष दिवसका अवसर पारेर रेस्लिङ खेल आयोजना गरेको थियो । यो वर्ष भने मेलम्ची नगरपालिकाले कार्यपालिका बैठक गरेको हो । जलवायु दिवसमा मेलम्ची–९ गुफाडाँडामा यस वर्ष नगरपालिकाले कार्यपालिका र विपद्  व्यवस्थापन समितिको बैठक गरेको छ ।  यसअघि जिल्ला समन्वय समितिले दिवस मनाउँदै आएकामा यस वर्ष कार्यक्रम नगरेकाले नगरले बैठक राखेर दिवस आगामी वर्षदेखि नगरकै नेतृत्वमा सचेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गरेर गर्ने निर्णय गर...

सन्तोष कार्की (मौसुफ) गाउँबाट आमाको फोन आयो, हेल्लो छोरा । ’हजुर.. आमा भन्नुहोस् न’ एउटा धेरै राम्रो केटीको कुरा आको छ । राम्रो मध्यमवर्गीय परिवार छ बुबाले बैंकमा काम गर्नुहुन्थ्यो । दुई दिदिबहिनी र एक भाइ छ्न । उनको नाम “दुर्गा“ हो । तिम्रो फोन नम्बर उनलाई दिएकी छु । तिमिलाई पनि उनको नम्बर पठाइदिन्छु । ’छोरा, बुबा बिनाकी छोरी हो । एकपटक अवस्य भेट्नु सायद कसैको कल्याण होस’ ’हुन्छ आमा’ भनेर मैले फोन राख्दिए । ’दुर्गा, थाहा छैन किन यश दुई अक्षर को नाम सुनेर भित्रैबाट सान्ती मिल्यो । यसको केही दिनपछि उतैबाट निमन्त्रणाको फोन आयो। आउने सनिवार बिदाको समय मिलाएर उनको घरमा गएको थिए । त्यहाँ बुबाको अचानक स्वर्गवास पछि बुबाको पेन्सनले जसोतसो घर धानी रहेकी उनको आमा र उनको दुई साना भाइ बहिनीलाई भेट्दा राम्रो लाग्यो । गोरि गोरि पातली राम्री देखिने दुर्गा एमड्डएसड्डसीको परिक्षा साथसाथै बैंक–...

काभ्रेपलाञ्चोक, २६ भदौ (रासस) ः पनौती नगरपालिकाको संरक्षित क्षेत्रअन्तर्गत ऐतिहासिक पनौती सहरमा पूरानो शैलीका घर बनाइँदैछन् । नगरको वडा नं ७ स्थित सम्पदा क्षेत्रमा पर्ने एक हजार चार घरमध्ये पहिलो चरणमा ७३ घर सम्पदामैत्री बनाउन थालिएको हो । यसका लागि नगर कार्यालयले स्थानीयलाई प्रोत्सहानस्वरुप आर्थिक सहयोग गरिरहेको छ । नगरले संरक्षित स्मारक क्षेत्रमा रहेका पूराना शैलीका निजी भवनको संरक्षण तथा बाहिरी आवरण सम्पदामैत्री बनाउनेसम्बन्धि प्रोत्साहन मापदण्ड–२०७७ जारी गरी स्थानीयलाई प्रोत्साहन रकम उपलब्ध गराउँदै आएको हो । नगरको सहयोगमा स्थानीयले पूरातत्व विभागले दिएको मापदण्डअनुसारको नीजि आवास निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ । नगरपालिकाका वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकृत इन्द्रप्रसाद अधिकारीका अनुसार नगरस्थित सम्पदा शाखाले स्थानीयले सम्पदामैत्री संरचना निर्माणबारे अनुगान, आवासको नक्सा पूरातत्व विभाग तथा नगरबाटै अन्...

‘साक्षरता सिकाइ क्षेत्रमा रुपान्तरण’ भन्ने आदर्श वाक्यका साथ नेपालमा पनि ५६औँ अन्तर्राष्ट्रिय साक्षरता दिवस मनाइँएको छ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)ले सन् १९६७ देखि आठ सेप्टेम्बरका दिन विश्वभर यो दिवस मनाउन थालेको हो । दिवसका अवसरमा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले सन्देश दिनुहुँदै साक्षरता अभियानलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको छ । दिवसका अवसरमा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय मातहतको शैक्षिक गुणस्तर मापन केन्द्रले विद्यालयको उत्कृष्टता मूल्याङ्नको मापनसहितको प्रतिवेदन समेत सार्वजनिक गरेको छ । यसै सन्धर्भमा सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा पनी बिभिन्न कार्यक्रम गरि यो दिबस मनाइएको छ । जिल्लाको सदर मुकाम चौतारासाँगानचोक गढी नगरपालिकामा पनी शैक्षिक गुणस्तर सिकाइ अभिवृद्धिमा सरोकारवालाको भूमिका भन्ने शीर्षकमा अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम...

काठमाडौं महानगरपालिका द्वारा आयोजित इन्द्रजात्राको पुर्वसन्ध्यमा बिहीबारकाठमाडौंको होटल सोल्टीमा भगिनी सम्बन्ध रहेको नगरपालिका र गाउँपालिकाको प्रमुख तथा उपप्रमुखहरुलाई विविध संस्कृतिक कार्यक्रम सहित स्वागत गरेको छ । यही क्रममा मेलम्ची नगरपालिकाका नगर प्रमुख आइतमान तामाङ्ग लगाएत लाइ स्वागत गरिएको थियो । देश तथा विदेशमा आफ्नो भगिनी सम्बन्ध रहेका नगरपालिका र गाउँपालिकाहरुलाई इन्द्रजात्राको अवसर पारेर आमन्त्रण गरेका महानगरले इन्द्रजात्रा सहित ४ दिन सम्म काठमाडौंको विभिन्न ठाउँको संस्कार, संस्कृति लगायत पुरातात्त्विक कलाहरुको अवलोकन गराउने कार्यक्रम रहेको छ । १२ औँ देखि १८ औँ शताब्दीमा निर्मित थुप्रै मठ मन्दिरले सजिएको हनुमानढोकाको दरबार क्षेत्रमा हुने इन्द्रजात्रा काठमाडौँमा मनाइने विविध जात्रामध्येको एउटा रमाइलो महत्त्वपूर्ण जात्रा हो। जसमा राष्ट्र प्रमुखरुको पनि अनिवार्य उपस्थित हुने प्रच...