फस्ट स्टेप्स नेपालद्वारा सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको चौतारा साङ्गाचोकगढी नगरपालिका वडा नं. ९ जितपुरस्थित श्री गोल्मादेवी माध्यमिक विद्यालयमा महिनावारी स्वास्थ्य व्यवस्थापनसम्बन्धी अभिमुखीकरण कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। किशोरीहरूको स्वास्थ्य, स्वच्छता तथा अधिकारका विषयमा चेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यका साथ आयोजना गरिएको कार्यक्रम मिति २०८२ साल पौष १८ गते शुक्रबार विद्यालय परिसरमा सम्पन्न भएको हो। कार्यक्रममा फस्ट स्टेप्स नेपालकी मेनेजर श्री रन्जना गिरी तथा संस्थाकी कर्मचारी श्रीमती संगीता गिरीले सहजीकरण गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा विद्यालयमा अध्ययनरत किशोरी छात्राहरू, शिक्षक–शिक्षिका तथा विद्यालय प्रशासनको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो। महिनावारी : स्वाभाविक प्रक्रिया, सामाजिक चुप्पीको अन्त्य आवश्यक कार्यक्रममा बोल्दै फस्ट स्टेप्स नेपालकी मेनेजर रन्जना गिरीले महिनावारी महिलाको जीवनचक्रसँग जोडिएको स्वाभाविक जैविक प्रक्रिया भए पनि समाजमा यसबारे अझै पनि मौनता र गलत धारणाले जरा गाडेको बताउनुभयो। उहाँले महिनावारीका कारण किशोरीहरू विद्यालयबाट टाढा रहनु पर्ने, आत्मविश्वास गुमाउनु पर्ने अवस्था अन्त्य गर्न शिक्षामूलक अभिमुखीकरण अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्नुभयो। 
“महिनावारीलाई लाज वा कमजोरीको रूपमा होइन, स्वास्थ्य र अधिकारको विषयका रूपमा बुझ्नुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “सही जानकारी र सुरक्षित अभ्यासले किशोरीहरूको जीवनमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ।” व्यवहारिक सिकाइमा जोड कार्यक्रममा सहभागी छात्राहरूलाई महिनावारीको समयमा अपनाउनुपर्ने व्यक्तिगत सरसफाइ, सुरक्षित प्याडको प्रयोग, प्याड समयमै परिवर्तन गर्नुको आवश्यकता, प्रयोग भइसकेका प्याडको सुरक्षित व्यवस्थापन तथा संक्रमणबाट जोगिने उपायबारे व्यवहारिक रूपमा जानकारी दिइएको थियो। संस्थाकी कर्मचारी संगीता गिरीले महिनावारीको समयमा सरसफाइमा लापरबाही गर्दा देखिन सक्ने स्वास्थ्य जोखिमबारे स्पष्ट पार्दै वातावरणमैत्री तथा सुरक्षित प्याड प्रयोगको महत्वबारे जानकारी गराउनुभयो। उहाँले सरल भाषा र उदाहरणमार्फत विषय प्रस्तुत गर्दा छात्राहरूको चासो उल्लेखनीय देखिएको थियो। संवाद र जिज्ञासाको खुलापन कार्यक्रमको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा सहभागी छात्राहरूलाई खुला रूपमा प्रश्न राख्ने अवसर दिइएको थियो। महिनावारीसँग जोडिएका डर, भ्रम, सामाजिक व्यवहार तथा विद्यालय जीवनमा देखिने चुनौतीबारे उठेका जिज्ञासामा सहजीकरण टोलीले सहज र सकारात्मक ढंगले उत्तर दिएका थिए। एक छात्राले भनिन्, “पहिले महिनावारी हुँदा डर र संकोच लाग्थ्यो। आजको कार्यक्रमपछि यो स्वाभाविक प्रक्रिया रहेछ भन्ने बुझें। अब विद्यालय आउन पनि सहज लाग्छ।” विद्यालय प्रशासनको प्रतिबद्धता कार्यक्रममा विद्यालय प्रशासनका तर्फबाट बोल्दै प्रतिनिधिले विद्यालय किशोरीमैत्री वातावरण निर्माणमा प्रतिबद्ध रहेको बताउनुभयो। विद्यार्थीहरूको स्वास्थ्य, सुरक्षा र आत्मसम्मान विद्यालयको प्रमुख प्राथमिकता रहेको उल्लेख गर्दै यस्ता कार्यक्रमले विद्यार्थीको व्यवहारिक ज्ञान र आत्मविश्वास अभिवृद्धि गर्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। विद्यालयले आगामी दिनमा पनि किशोरी स्वास्थ्य, पोषण, मानसिक स्वास्थ्य तथा जीवनोपयोगी सीपसम्बन्धी कार्यक्रमहरू निरन्तर सञ्चालन गर्न विभिन्न संघ–संस्थासँग सहकार्य गर्दै जाने जनाएको छ। सामाजिक सोच परिवर्तनतर्फ महत्वपूर्ण पहल ग्रामीण तथा अर्धशहरी क्षेत्रहरूमा महिनावारीका कारण किशोरीहरू विद्यालय अनुपस्थित हुने, सामाजिक गतिविधिबाट टाढा रहने समस्या अझै विद्यमान रहेको सन्दर्भमा यस्ता कार्यक्रम प्रभावकारी हुने सहभागी शिक्षकहरूको धारणा थियो। महिनावारीलाई सामान्य स्वास्थ्य प्रक्रियाका रूपमा स्वीकार गर्ने संस्कृतिको विकास गर्न विद्यालयस्तरबाटै पहल आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ। 
फस्ट स्टेप्स नेपालको भूमिका फस्ट स्टेप्स नेपाल किशोरी तथा महिला सशक्तीकरण, स्वास्थ्य, शिक्षा र स्वच्छताका क्षेत्रमा क्रियाशील संस्था हो। संस्थाले विशेष गरी महिनावारी स्वास्थ्य व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै विद्यालय तथा समुदायस्तरमा अभिमुखीकरण, तालिम र सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ। संस्थाका अनुसार किशोरीहरूलाई सही जानकारी, सुरक्षित सामग्री र सहयोगी वातावरण उपलब्ध गराई उनीहरूको शिक्षा निरन्तरतामा कुनै अवरोध नआओस् भन्ने लक्ष्यसहित कार्यक्रमहरू अघि बढाइँदै आएको छ। सकारात्मक प्रतिक्रिया कार्यक्रमप्रति सहभागी विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावकहरूले सकारात्मक प्रतिक्रिया जनाएका छन्। यस्ता कार्यक्रम नियमित रूपमा सञ्चालन गर्न सके किशोरीहरूको स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक सहभागितामा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
“महिनावारीलाई लाज वा कमजोरीको रूपमा होइन, स्वास्थ्य र अधिकारको विषयका रूपमा बुझ्नुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “सही जानकारी र सुरक्षित अभ्यासले किशोरीहरूको जीवनमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ।” व्यवहारिक सिकाइमा जोड कार्यक्रममा सहभागी छात्राहरूलाई महिनावारीको समयमा अपनाउनुपर्ने व्यक्तिगत सरसफाइ, सुरक्षित प्याडको प्रयोग, प्याड समयमै परिवर्तन गर्नुको आवश्यकता, प्रयोग भइसकेका प्याडको सुरक्षित व्यवस्थापन तथा संक्रमणबाट जोगिने उपायबारे व्यवहारिक रूपमा जानकारी दिइएको थियो। संस्थाकी कर्मचारी संगीता गिरीले महिनावारीको समयमा सरसफाइमा लापरबाही गर्दा देखिन सक्ने स्वास्थ्य जोखिमबारे स्पष्ट पार्दै वातावरणमैत्री तथा सुरक्षित प्याड प्रयोगको महत्वबारे जानकारी गराउनुभयो। उहाँले सरल भाषा र उदाहरणमार्फत विषय प्रस्तुत गर्दा छात्राहरूको चासो उल्लेखनीय देखिएको थियो। संवाद र जिज्ञासाको खुलापन कार्यक्रमको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा सहभागी छात्राहरूलाई खुला रूपमा प्रश्न राख्ने अवसर दिइएको थियो। महिनावारीसँग जोडिएका डर, भ्रम, सामाजिक व्यवहार तथा विद्यालय जीवनमा देखिने चुनौतीबारे उठेका जिज्ञासामा सहजीकरण टोलीले सहज र सकारात्मक ढंगले उत्तर दिएका थिए। एक छात्राले भनिन्, “पहिले महिनावारी हुँदा डर र संकोच लाग्थ्यो। आजको कार्यक्रमपछि यो स्वाभाविक प्रक्रिया रहेछ भन्ने बुझें। अब विद्यालय आउन पनि सहज लाग्छ।” विद्यालय प्रशासनको प्रतिबद्धता कार्यक्रममा विद्यालय प्रशासनका तर्फबाट बोल्दै प्रतिनिधिले विद्यालय किशोरीमैत्री वातावरण निर्माणमा प्रतिबद्ध रहेको बताउनुभयो। विद्यार्थीहरूको स्वास्थ्य, सुरक्षा र आत्मसम्मान विद्यालयको प्रमुख प्राथमिकता रहेको उल्लेख गर्दै यस्ता कार्यक्रमले विद्यार्थीको व्यवहारिक ज्ञान र आत्मविश्वास अभिवृद्धि गर्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। विद्यालयले आगामी दिनमा पनि किशोरी स्वास्थ्य, पोषण, मानसिक स्वास्थ्य तथा जीवनोपयोगी सीपसम्बन्धी कार्यक्रमहरू निरन्तर सञ्चालन गर्न विभिन्न संघ–संस्थासँग सहकार्य गर्दै जाने जनाएको छ। सामाजिक सोच परिवर्तनतर्फ महत्वपूर्ण पहल ग्रामीण तथा अर्धशहरी क्षेत्रहरूमा महिनावारीका कारण किशोरीहरू विद्यालय अनुपस्थित हुने, सामाजिक गतिविधिबाट टाढा रहने समस्या अझै विद्यमान रहेको सन्दर्भमा यस्ता कार्यक्रम प्रभावकारी हुने सहभागी शिक्षकहरूको धारणा थियो। महिनावारीलाई सामान्य स्वास्थ्य प्रक्रियाका रूपमा स्वीकार गर्ने संस्कृतिको विकास गर्न विद्यालयस्तरबाटै पहल आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ। फस्ट स्टेप्स नेपालको भूमिका फस्ट स्टेप्स नेपाल किशोरी तथा महिला सशक्तीकरण, स्वास्थ्य, शिक्षा र स्वच्छताका क्षेत्रमा क्रियाशील संस्था हो। संस्थाले विशेष गरी महिनावारी स्वास्थ्य व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै विद्यालय तथा समुदायस्तरमा अभिमुखीकरण, तालिम र सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ। संस्थाका अनुसार किशोरीहरूलाई सही जानकारी, सुरक्षित सामग्री र सहयोगी वातावरण उपलब्ध गराई उनीहरूको शिक्षा निरन्तरतामा कुनै अवरोध नआओस् भन्ने लक्ष्यसहित कार्यक्रमहरू अघि बढाइँदै आएको छ। सकारात्मक प्रतिक्रिया कार्यक्रमप्रति सहभागी विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावकहरूले सकारात्मक प्रतिक्रिया जनाएका छन्। यस्ता कार्यक्रम नियमित रूपमा सञ्चालन गर्न सके किशोरीहरूको स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक सहभागितामा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ।