माधब दुलाल,काठमाडौँ – सुर्खेतकी बालिका इनिशा बिकको बलात्कारपछि हत्या भएको जघन्य घटनाको विरोधमा देशका विभिन्न स्थानमा प्रदर्शन भएको छ। उक्त घटनाले समग्र समाजलाई स्तब्ध बनाएको छ।न्यायको माग गर्दै विभिन्न नागरिक समूह, अधिकारकर्मी तथा लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक समुदायका प्रतिनिधिहरू सडकमा उत्रिएका छन्। काठमाडौँको माइतीघर मण्डलामा खबरदारी सभा आयोजना गरिएको छ भने बाँकेमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीमार्फत सरकारको ध्यानाकर्षण गराइएको छ।लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक समुदायले इनिशा बिकको बलात्कारपछि हत्या भएको घटनालाई अत्यन्तै जघन्य अपराधको रूपमा लिँदै यसमा संलग्न अपराधीलाई कडा भन्दा कडा कारबाही गर्न माग गरेका छन्।
पहिलो संविधान सभा सदस्य सुनिल बाबु पन्तको नेतृत्वमा खबरदारी सभामा सहभागी समुदायका सदस्यहरूले घटनाको सत्यतथ्य छानबिन गरी दोषीलाई कठोर कारबाही गर्न सरकारसँग जोडदार माग गरेका हुन्।उनीहरूले बालिकामाथि भएको यस्तो अमानवीय हिंसाले समाजमा अझै पनि महिलामाथि हुने हिंसा, लैङ्गिक विभेद र असुरक्षाको गम्भीर अवस्था उजागर गरेको बताएका छन्।मायाको पहिचान नेपालका कार्यकारी निर्देशक समेत रहनु भएका पन्तले इनिशाको न्याय माग्नु मात्र पर्याप्त नहुने बताउँनु भएको छ। उहाँका अनुसार यस्तो जघन्य अपराधपछि केवल दोषीलाई सजाय दिनु मात्रै समाधान होइन, भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिने गरी राज्य, समाज र कानुनी संरचनाले जिम्मेवार भूमिका खेल्न आवश्यक छ।उहाँले आज पनि समाजमा बालिका, स्कुले छात्रा, युवा महिला र वृद्ध महिलासम्म बलात्कारको सिकार भइरहेका उल्लेख गर्नु भयो। अपराधीहरूले कहिलेकाहीँ दण्ड सजाय त पाउँछन्, तर केवल सजायले मात्र समाज सुरक्षित हुँदैन। “बलात्कार केवल एउटा आपराधिक घटना मात्र होइन,” भन्नुहुँदै “यो चरम हिंसा हो, गम्भीर मानसिक विकृति हो, र मानवीय नैतिकताको पूर्ण पतन हो” भन्नु भयो ।उँहाले यस्तो अपराधलाई सामाजिक रूपमा अस्वीकार्य बनाउँदै राज्यले प्रभावकारी कानुनी र सामाजिक उपाय अवलम्बन गर्नुपर्ने बताउँनु भयो।
समावेशी समाजवादी पार्टीकी अध्यक्ष समेत रहेकी तेस्रोलिंगी अधिकारकर्मी नुमा लिम्बु (चञ्चला)ले समाजमा समावेशिताको कुरा गरिए पनि व्यवहारमा अझै जात, लिङ्ग र पहिचानका आधारमा विभेद कायम रहेको बतउँनुभयो। उहाँले बलात्कार र हत्याजस्ता अपराधका दोषीलाई कडा कारबाही गर्ने स्पष्ट कानुन, नीति र कार्यान्वयन प्रणाली आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो ।
उहाँले कडा कानुनी र सामाजिक संरचना नबन्दा बालिकासँगै तेस्रोलिंगी महिला पनि निरन्तर असुरक्षित भइरहनु परेको बताउँनुभयो। उहाँका अनुसार लोकतन्त्र, गणतन्त्र जस्ता राजनीतिक व्यवस्था परिवर्तन भए पनि समाजमा लिङ्गका आधारमा हुने हिंसा र विभेद अन्त्य हुन सकेको छैन।महिला, पुरुष, तेस्रोलिंगी तथा लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक सबैले स्वतन्त्र र सुरक्षित भएर बाँच्न पाउने वातावरण निर्माण गर्न सरकार गम्भीर बन्नुपर्ने उहाँले सुझाव दिनुभयो ।समावेशी समाजवादी पार्टीबाट फागुन २१ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा अन्य पहिचानतर्फ उम्मेदवार बन्नुभयकी पिंकी राईले तेस्रोलिंगी महिलामाथि पनि बलात्कारपछि हत्या गरिएका घटनाहरू धेरै रहेको बताउँनुभयो । तर त्यस्ता घटनामा पीडितहरूले न्याय पाउन नसकेको अवस्था अझै कायम रहेको उँहाको भनाइ रहेको थियो।
उहाँले छोरी मान्छेमाथि भइरहेका डरलाग्दा घटनामा पनि पीडितले न्याय पाउन कठिन भइरहेको उल्लेख गर्नुभयो । “अब बन्ने नयाँ सरकारले यस्तो जघन्य अपराधप्रति गम्भीर ध्यान दिनुपर्छ,” उहाँले “राम्रो नीति नियम निर्माण होस्, सबैले समान रूपमा न्याय पाउने व्यवस्था बनोस् भन्ने हाम्रो अपेक्षा रहेको छ।”
उहाँले पावर र पैसाको प्रभाव प्रयोग गरेर अपराधीलाई उम्काउने प्रयास नगर्न पनि खबरदारी समेत गर्नु भयो । उहाँका अनुसार राज्यको शक्ति र कानुन अपराधीलाई जोगाउन होइन, पीडितलाई न्याय दिलाउन प्रयोग हुनुपर्छ।
इतिहासमै पहिलो पटक महिला प्रधानमन्त्री भएको समयमा पनि महिलाहरूले न्याय नपाएर यस्तो अवस्था भोगिरहनु परेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो । “हामी गम्भीर प्रश्न उठाउन चाहन्छौँ। उहाँको ध्यानाकर्षण होस्, निष्पक्ष र न्यायपूर्ण छानबिन होस्, दोषीलाई कारबाही होस्,” उहाँले भन्नुभयो।
समावेशी समाजवादी पार्टीकी सचिव एवं तेस्रोलिंगी अधिकारकर्मी सञ्जीवनी लामा (सन्ध्या)ले पनि इनिशा बिकमाथि भएको बलात्कारको घटनामा संलग्न अपराधीलाई कडा सजायको माग गर्नु भएको छ ।
उहाँले नेपालको समाजमा अझै पनि महिलामाथि हुने हिंसा र अत्याचारका घटनाहरू नरोकिएको उल्लेख गर्नुभयो । सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा पछिल्लो समय इनिशा बिकमाथि भएको बलात्कारको घटना अत्यन्तै दुःखद, निन्दनीय र मानवता नै लज्जित हुने किसिमको अपराध हो, उहाँले लेख्नु भएको छ । “यस्तो जघन्य अपराध गर्ने अपराधीलाई कडा भन्दा कडा सजाय दिनु राज्य, कानुन र समाज सबैको कर्तव्य हो,” उहाँले स्वतन्त्रता र मानव अधिकारमाथि भएको क्रूर आक्रमण हो।”लेख्नु भएको छ ।उहाँका अनुसार इनिशा बिकमाथि भएको यस्तो अमानवीय व्यवहारले सम्पूर्ण समाजलाई स्तब्ध बनाएको छ। इनिशा बिकको लागि न्याय भनेको केवल एक व्यक्तिको न्याय मात्र नभई सम्पूर्ण महिलाहरू, दलित समुदाय तथा कमजोर वर्गको सुरक्षा र सम्मानसँग जोडिएको विषय हो।
“त्यसैले सरकार, प्रहरी प्रशासन, मानवअधिकारकर्मी र सम्पूर्ण नागरिक समाजले एकजुट भएर अपराधीलाई कानुनको कठघरामा उभ्याउन दबाब दिनुपर्छ,”उहाँले “न्याय बिना शान्ति सम्भव छैन। इनिशा बिकलाई न्याय चाहिन्छ, अहिले नै चाहिन्छ।” भन्नु भएको छ ।